Jak liczyć termin przedawnienia?

Przedawnienie to instytucja prawa cywilnego, której założeniem jest, że wierzyciel nie może dochodzić należnych roszczeń po upływie odpowiednio długiego czasu. Jej celem jest umocnienie pewności obrotu prawnego.

W sytuacji gdy wierzyciel dochodzi należności, która jest już przedawniona należy złożyć zarzut przedawnienie. Zarzut ten należy podnieść najszybciej jak to możliwe — najlepiej w odpowiedzi na pierwsze pismo dotyczące przedawnionego roszczenia. Przykładowo, jeśli otrzymamy pozew — to w odpowiedzi na pozew. Bez podniesienia takiego zarzutu nie zostanie on wzięty pod uwagę z urzędu. Ani przez sąd, ani tym bardziej przez organ egzekucyjny. Prawodawca przewidział jednak ochronę dla konsumentów w niedawnej nowelizacji. Od niedawna przedsiębiorca nie może się domagać przedawnionego roszczenia od konsumenta. W każdej innej sytuacji uprawnienie takie wierzycielowi przysługuje zawsze, a podniesienie zarzutu przedawnienia przez dłużnika nie sprawi, że roszczenie przestanie istnieć. Wierzyciel straci jedynie możliwość dochodzenia wierzytelności na drodze przymusu aparatu państwowego.

Roszczenia przedawnienia można się zrzec. Nie można tego jednak zrobić przed zakończeniem jego biegu. Taki sam efekt wywoła niepodniesienie zarzutu przedawnienia na początku przewodu sądowego.

Jak liczyć terminy przedawnienia

Zgodnie z art. 118 Kodeksu cywilnego:

Jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi sześć lat, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej – trzy lata. Jednakże koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata.

Jest to efekt nowelizacji, która skróciła do sześciu lat zwykły termin przedawnienia, a który dawniej wynosił dziesięć lat. Należy mieć na uwadze, że dla roszczeń powstałych przed wejściem tej zmiany w życie, tj. 9 lipca 2018 roku i w tym dniu jeszcze nieprzedawnionych stosuje się nowy termin (6 lat), ale jeżeli taki termin przedawnienia jest krótszy niż według przepisów dotychczasowych (przewidujących 10 lat), bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się z dniem wejścia w życie nowelizacji. Jeżeli jednak przedawnienie, którego bieg terminu rozpoczął się przed dniem wejścia w życie nowelizacji, nastąpiłoby przy uwzględnieniu dotychczasowego dziesięcioletniego terminu przedawnienia wcześniej, to przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu.

Przerwanie biegu przedawnienia

Bieg przedawnienia nie jest zależny wyłącznie od upływu czasu i może zostać przerwany. Art. 123 Kodeksu cywilnego dokładne to opisuje:

1. Bieg przedawnienia przerywa się:

1) przez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia;

2) przez uznanie roszczenia przez osobę, przeciwko której roszczenie przysługuje;

3) przez wszczęcie mediacji.

Po każdym przypadku przerwania biegu terminu przedawnienia biegnie ono na nowo od początku. Jeżeli powodem przerwania biegu jest postępowanie przed organem związanym z odzyskiwaniem długów, zwłaszcza sądem, to termin przedawnienia nie biegnie od nowa aż do momentu zakończenia tego postępowania.

Zawieszenie biegu przedawnienia

Nieco inaczej kształtuje się zawieszenie biegu przedawnienia. Polega ono również na zatrzymaniu biegu tego okresu, ale po ustaniu przyczyny zawieszenia — termin nie biegnie od nowa, lecz jest wznawiany od momentu zawieszenia. Przypadki zawieszenia reguluje art. 121 Kodeksu cywilnego:

Bieg przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu:

1) co do roszczeń, któr

e przysługują dzieciom przeciwko rodzicom – przez czas trwania władzy rodzicielskiej;

2) co do roszczeń, które przysługują osobom nie mającym pełnej zdolności do czynności prawnych przeciwko osobom sprawującym opiekę lub kuratelę – przez czas sprawowania przez te osoby opieki lub kurateli;

3) co do roszczeń, które przysługują jednemu z małżonków przeciwko drugiemu – przez czas trwania małżeństwa;

4) co do wszelkich roszczeń, gdy z powodu siły wyższej uprawniony nie może ich dochodzić przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw danego rodzaju – przez czas trwania przeszkody.

Podsumowanie

Każdy powinien mieć świadomość istnienia zarzutu przedawnienia. Ze strony wierzyciela pomaga to pilnować terminu i odpowiednio wcześnie przerwać jego bieg, przykładowo kierując sprawę do sądu. Ze strony dłużnika pozwala to uchronić się przed obowiązkiem zapłaty przedawnionego zobowiązania.