Jak przeprowadzić ubezwłasnowolnienie?

Ubezwłasnowolnienie to pozbawienie zdolności do czynności prawnych osoby, która nie jest w stanie sama podejmować ważnych decyzji. Jest to zawsze bardzo trudna decyzja, pozbawiamy przecież bliską osobę podstawowych praw i wolności. Jednak czasami jest to jedyne rozwiązanie, by uchronić najbliższych przed ich własnym zachowaniem stanowiącym zagrożenie dla nich samych lub innych osób.

Zakres ubezwłasnowolnienia

1. Ubezwłasnowolnienie częściowe — skutkuje ograniczoną zdolnością do czynności prawnych taką, jaką mają osoby w wieku od 13 do 18 roku życia.

2. Ubezwłasnowolnienie całkowite — skutkuje brakiem zdolności do czynności prawnych jak w przypadku osób do 13 roku życia

Powód ubezwłasnowolnienia

Przesłanki ubezwłasnowolnienia całkowitego wymienia art. 13 § 1 Kodeksu cywilnego:

Osoba, która ukończyła lat trzynaście, może być ubezwłasnowolniona całkowicie, jeżeli wskutek choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego rodzaju zaburzeń psychicznych, w szczególności pijaństwa lub narkomanii, nie jest w stanie kierować swym postępowaniem.

Przesłanki ubezwłasnowolnienia częściowego wymienia art. 16 § 1 Kodeksu cywilnego:

Osoba pełnoletnia może być ubezwłasnowolniona częściowo z powodu choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego rodzaju zaburzeń psychicznych, w szczególności pijaństwa lub narkomanii, jeżeli stan tej osoby nie uzasadnia ubezwłasnowolnienia całkowitego, lecz potrzebna jest pomoc do prowadzenia jej spraw.

Skutki ubezwłasnowolnienia

Dla osoby ubezwłasnowolnionej częściowo ustanawiany jest kurator. Osoba taka może dokonywać czynności prawnych wykraczających poza zwykłe sprawy życia codziennego, jednak wyłącznie za zgodą jej przedstawiciela ustawowego (przykładowo kuratora, rodzica). Czynność prawna dokonana bez takiej zgody będzie ważna, tylko gdy zostanie następnie potwierdzona przez przedstawiciela.

Natomiast dla osoby ubezwłasnowolnionej całkowicie ustanawia się opiekuna. Osoba taka bez jego zgody nie może dokonywać prawie żadnej czynności prawnej — jedynie drobne sprawy życia codziennego jak na przykład zakupy spożywcze. Należy mieć na uwadze, iż nawet w drobnej sprawie, czynność prawna dokonana z rażącym pokrzywdzeniem osoby ubezwłasnowolnionej będzie nieważna.

Kto może złożyć wniosek o ubezwłasnowolnienie ?

Wniosek o ubezwłasnowolnienie może być złożony jedynie przez osoby enumeratywnie wymienione w ustawie. Są to krewni w linii prostej tj. dzieci wnuki, rodzice, przedstawiciel ustawowy lub małżonek osoby, która ma być ubezwłasnowolniona. Uprawnienie takie posiada również prokurator.

 Jak złożyć wniosek o ubezwłasnowolnienie ?

Wniosek o ubezwłasnowolnienie składamy do Sądu Okręgowego właściwego dla miejsca zamieszkania (jeśli jest to niemożliwe — to miejsca pobytu) osoby, która ma być ubezwłasnowolniona.

Koszt wniosku o ubezwłasnowolnienie wynosi 100 złotych, do których należy doliczyć zaliczkę na koszty sporządzenia opinii przez biegłego (na przykład lekarza) – zazwyczaj kilkaset złotych. W razie udowodnienia braku możliwości poniesienia kosztów bez uszczerbku dla siebie lub rodziny, można się ubiegać o zwolnienie z kosztów.

Wniosek do sądu powinien zawierać dane osoby, której dotyczy wraz z jej stanem cywilnym, zakres ubezwłasnowolnienia oraz uzasadnienie i wskazanie kuratora/opiekuna. Do wniosku należy dołączyć dowód dokonania opłaty, zaświadczenie lekarskie, odpis aktu urodzenia, dowód naszego stopnia pokrewieństwa i ewentualne inne potrzebne w konkretnym przypadku dokumenty.