Jak sporządzić testament ?

Testament jest formą rozporządzania swoim majątkiem na wypadek śmierci. Brak sporządzenia testamentu powoduje, że spadkobiercy dziedziczą spadek na zasadach ogólnych, ustalonych w powszechnie obowiązującym prawie. Jeśli jednak zamierzasz ustalić inne zasady dziedziczenia twojego majątku, należy sporządzić testament. Ważne jest aby był on zgodny z wymogami prawa oraz wywierał skutki odzwierciedlające wolę spadkodawcy.

Formy testamentu

Testament musi mieć odpowiednia formę.  Może być sporządzony na piśmie tzn. napisany w całości pismem ręcznym, podpisany i opatrzony datą. Może być testamentem notarialnym sporządzonym przez notariusza. Najrzadziej spotykanym testamentem zwykłym jest testament, którego sporządzenie polega na tym, że spadkodawca w obecności dwóch świadków oświadczy swoją ostatnią wolę ustnie wobec wójta (burmistrza, prezydenta miasta), starosty, marszałka województwa, sekretarza powiatu albo gminy lub kierownika urzędu stanu cywilnego. Kolejno oświadczenie spadkodawcy spisuje się w protokole z podaniem daty jego sporządzenia. Protokół odczytuje się spadkodawcy w obecności świadków. Protokół powinien być podpisany przez spadkodawcę, przez osobę, wobec której wola została oświadczona, oraz przez świadków. Jeżeli spadkodawca nie może podpisać protokołu, należy to zaznaczyć w protokole ze wskazaniem przyczyny braku podpisu. Wyjątkowo jeżeli istnieje obawa rychłej śmierci spadkodawcy albo jeżeli wskutek szczególnych okoliczności zachowanie zwykłej formy testamentu jest niemożliwe lub bardzo utrudnione, spadkodawca może oświadczyć ostatnią wolę ustnie przy jednoczesnej obecności co najmniej trzech świadków. Testament taki traci ważność po upływie sześciu miesięcy od daty ustania przyczyny niemożności zachowania zwykłej formy, chyba że wcześniej nastąpi śmierć testatora.

Zapis i polecenie

W testamencie mogą się też znaleźć zapis i polecenie.

Zapis polega na tym, że spadkodawca może zobowiązać spadkobiercę ustawowego lub testamentowego do spełnienia określonego świadczenia majątkowego na rzecz oznaczonej osoby. Przykładowo spadkodawca zobowiąże spadkobierców do przeniesienia własności samochodu na konkretną osobę lub na przykład zobowiąże ich do wypłaty z masy spadkowej określonej kwoty np. siostrzeńcowi. Zapisobierca nie staje się właścicielem rzeczy z mocy samego testamentu. Potrzeba jeszcze by spadkobierca obciążony zapisem przeniósł na niego własność rzeczy. Zapisobiercy przysługuje jednak roszczenie wobec niego by to uczynił. W przypadku testamentu notarialnego, istnieje możliwość tzw. zapisu windykacyjnego – ten, w przeciwieństwie do zapisu zwykłego, przenosi własność rzeczy na zapisobiercę już w momencie otwarcia spadku i bez potrzeby kolejnych czynności prawnych.

Polecenie polega natomiast na tym, że spadkodawca może w testamencie włożyć na spadkobiercę bądź zapisobiercę obowiązek oznaczonego działania lub zaniechania. Na przykład spadkodawca może zobowiązać spadkobiercę do zorganizowania jego pogrzebu w określony sposób.

Wydziedziczenie

W sytuacji, gdy spadkodawca chce wydziedziczyć któregoś ze spadkobierców, również powinien to zrobić w testamencie. Powinien wówczas podać powód wydziedziczenia zgodny z przesłankami ustawowymi. Jeśli tego nie zrobi to każdemu, komu przysługiwałby udział w spadku w przypadku dziedziczenia ustawowego – będzie przysługiwało prawo do zachowku. Jeśli uprawniony do zachowku był małżonkiem, dzieckiem lub rodzicem testatora i jest trwale niezdolny do pracy lub niepełnoletni – przysługuje mu zachowek w wysokości 2/3 tego, co przysługiwałoby mu przy dziedziczeniu ustawowym. W pozostałych przypadkach zachowek wynosi połowę ustawowego udziału.

Ustawowe przesłanki wydziedziczenia to uporczywe zachowywanie się wbrew zasadom współżycia społecznego bądź niedopełnianie względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych lub dopuszczenie się względem spadkodawcy albo jednej z najbliższych mu osób umyślnego przestępstwa przeciwko życiu,zdrowiu lub wolności albo rażącej obrazy czci.

Wykonawca testamentu

Wykonawca testamentu to osoba, która w imieniu spadkodawcy wykonuje po jego śmierci jego ostatnią wolę. Wykonawca zarządza majątkiem spadkowym, spłaca długi spadkowe, w szczególności wykonuje zapisy zwykłe i polecenia, a następnie wydaje spadkobiercom majątek spadkowy. Najczęściej wykonawcą testamentu jest zaufany prawnik, który w sposób zgodny z wolą spadkodawcy poinformuje spadkobierców o ostatniej woli zmarłego i pomoże przeprowadzić formalności spadkowe.

Jak więc widać testament może mieć rozbudowaną formę i dokładnie odzwierciedlać wolę spadkodawcy. Może to być dokument zawierający wszystkie lub niektóre z wyżej wymienionych elementów.